พิษของ “มดตะนอย”

มดตะนอยจัดเป็นสัตว์มีพิษชนิดหนึ่ง อั น ต ร า ย จากมดตะนอยเกิดจากเหล็กใน ในตัวมดตะนอยที่เค ลื อ บ ส า ร พิ ษ กลุ่มสารประกอบโปรตีนและสารอัลคาลอยด์ ทำให้ผู้ถูก ต่ อ ย มี อ า ก า ร แพ้ต่างๆ และที่น่ากลัวคือ มดตะนอยสามารถดึงเหล็กใน ก ลั บ มา ต่ อ ย ซ้ำๆ ได้อีกหลายครั้ง ต่างจากผึ้งที่ ต่ อ ย เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้งเหล็กในไว้ใน แ ผ ล

วิธีสังเกตง่ายๆ ว่าเราแพ้พิษมดตะนอยหรือไม่ คือลองสังเกตตัวเองว่า หาก โ ด น มดตะนอยกัดแล้วมี อ า ก า ร แน่นหน้าอก หายใจลำบาก ตัวชา ค ลื่ น ไส้ อาเจียน ท้อง เ สี ย หรือมี อ า ก า ร บวมมาก แ บ บ นี้ ก็ถือว่า อ า ก า ร ไม่ปกติ และควรรีบนำตัวผู้ ป่ ว ย ไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด ทั้งนี้ ระยะเวลาในการแสดง อ า ก า ร จะต่างกันออกไป ตั้งแต่เป็นนาที จนถึงเป็นชั่วโมง

หลังจากมดกัดและปล่อย ส า ร พิ ษ เข้าสู่ร่างกายมนุษย์แล้ว อ า ก า ร และความรุนแรงจะแบ่งออกเป็น 3 ประเภท

1. ปฏิกิริยารุนแรง
หลังจากถูกกัดได้ประมาณ 15 นาที ผู้ที่ถูกมดกัดอาจจะมี อ า ก า ร ที่บ่งบอกว่าแพ้พิษของมดตะนอยอย่างรุนแรง เช่น ผื่นลมพิษ, ผื่นแดง, คัน, มี อ า ก า ร บวมที่ตา หน้า ส่วนต่างๆ ของร่างกาย หรือบางคนอาจมี อ า ก า ร บวมทั้งตัว, แน่นหน้าอก หายใจไม่ออก, พูดลำบากเนื่องจากระบบทางเดินหายใจมีภาวะบวม
มีสารคัดหลั่งออกมา, ผิวหนังเขียวคล้ำเพราะหลอดลมในปอดหดตัว ทำให้ลมหายใจไหลเวียนไปฟอก เ ลื อ ด ไม่ได้, ความดัน เ ลื อ ด ตก, สมองขาด เ ลื อ ด , เซลล์สมอง ต า ย , ช็ อ ก หมดสติ, อาจ เ สี ย ชีวิตในที่สุด

2. ปฏิกิริยาเฉพาะที่
หลังจากถูกมดตะนอยกัด อาจจะมี อ า ก า ร เ จ็ บ มีตุ่มคัน บวม แดง โดยภายหลัง อ า ก า ร จะหายไปเอง แต่สำหรับคนที่มี อ า ก า ร รุนแรง เช่น อาจมี อ า ก า ร ปวดบวมมากแต่ไม่คัน, หน้ามืด เป็นลม, เหงื่อออกมาก
เดินไม่ไหว, แ ผ ล ที่มดกัดบวมแดง และลามไปบริเวณใกล้เคียง, ตัวสั่น, หาวนอนถี่, มือ-เท้าเย็น, หรืออาจเป็นลมพิษทั่วตัว เ จ็ บ คัน ร่วมกับมีไข้

3. ปฏิกิริยาชนิดผิดธรรมดา
โดยหลังจากถูกมดกัด อาจจะมี อ า ก า ร ดังนี้
เม็ด เ ลื อ ด แดงแตก มีลิ่ม เ ลื อ ด แพร่กระจาย, มีการอุดตันของเส้น เ ลื อ ด แดง เกิดภาวะ เ ลื อ ด ออกและคั่งทั่วตัว, กล้ามเนื้อ ต า ย , ปวดตามกล้ามเนื้อ, เป็นตะคริว, ปัสสาวะมีสีดำ สีน้ำปลา หรือสีแดงจากภาวะไตวาย โดยอาจพบว่ามีภาวะอุดตันในระบบการทำงานของไตได้, อาจมีภาวะ เ ลื อ ด ออกในปอด ถุงลมแฟบหรือโป่งพองล, เส้นประสาทอักเสบ, ระดับความรู้สึกตัวลดลง, เนื้อสมองและไขสันหลัง ต า ย

ระดับความรุนแรงของพิษมดตะนอยขึ้นอยู่กับ 2 ปัจจัยด้วยกัน กล่าวคือ จำนวนมดตะนอยที่กัด หาก โ ด น รุมกัดจากมดตะนอยหลาย ๆ ตัว ได้รับพิษมดตะนอยในปริมาณมาก ก็อาจมี อ า ก า ร มากไปด้วย และอีกอย่างคือ อ า ก า ร แพ้พิษมดตะนอย หากมีภาวะแพ้พิษแมลงสัตว์กัด ต่ อ ย อยู่แล้ว มดตะนอยกัดเพียงตัวเดียวก็อาจส่งผลให้เกิดปฏิกิริยาที่รุนแรงต่อร่างกายได้เช่นกัน

วิธีปฐมพยาบาล เมื่อถูกมดตะนอยกัด
ล้าง แ ผ ล ด้วยน้ำสะอาดและสบู่
ประคบ แ ผ ล ด้วยน้ำแข็งหรือเจลเย็นนาน 20 นาที เพื่อลด อ า ก า ร บวมและ อ า ก า ร ปวด โดยควรประคบเย็นซ้ำทุกชั่วโมงจนกว่า อ า ก า ร จะทุเลา

ทาครีมสเตียรอยด์เพื่อลด อ า ก า ร ปวดได้ แต่ไม่ควรใช้ยาทาที่ทำให้เกิดความร้อน เพราะจะทำให้มีการแพร่กระจายของพิษอย่างรวดเร็ว
หากมี อ า ก า ร ปวดมากให้กินยาพาราเซตามอลช่วยบรรเทา
ควรรับประทานยาแก้แพ้ร่วมด้วย
ถ้าผื่นมีเส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่า 2 นิ้ว หรือรู้สึก ค ลื่ น ไส้ อาเจียน ปวดท้องหรือมี อ า ก า ร แน่นหน้าอก หายใจลำบาก หรือถูกกัดหลายจุด ควรรีบนำผู้ ป่ ว ย ส่งโรงพยาบาลทันที

#มดตะนอย

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น